Mangroves – Punjabi


Punjabi


Tamar kay Ajayebaaat

Tamar kay janglaat ki ehmiyat

Pakistan mein Tamar ki Iqsaam

Zair-e-aab Gehwara

کنڈھے تے اک گھر: (A Home by the Shore)

چمرنگ (مینگروز) ہجرت کرن آلے پکھیرواں نوں کھان پین لئی کھلے ذخیرے تے پناہ دا سامان بندے نیں، کیوں جے چمرنگ سمندر دے کنڈھے اگدے نیں، ایس لئی ایہ زمیں آلے شکاریاں توں بچن لئی  ودھیا ٹکانہ ہوندے نیں۔ کچھ ہجرت کرن آلے پنچھی اپنے آہلنے چمرنگ وچ  بناندے نیں، جد کہ باقی نیڑے تریڑے دیاں نرم زمیناں  وچ  توں مچھی، کیکڑیاں تے جھینگیاں دا شکار کردے نیں۔ راج ہنس (Flamingo)  پانی وچوں سدھی خوراک گلے راہیں اپنے اندر سٹدے میں ، جدوں کہ بگلے (Egrets) تے مچھی کھان آلے وڈے پانی آلے پنچھی  (Cormorants)  چیر پاڑ کر کے شکار کردے نیں۔ شکاری پنچھی وی سوکھی روزی دے چکر وچ ایتھے آؤندے نیں۔

اندر دا شکاری: (A predator in the Midst)

سارے ای چمرنگ وچ محفوظ نئیں ، کیوں جے ایہناں صحت بخش ٹھکانیاں یعنی مینگروز وچ اک چالاک تے لکیا شکاری وی ہوندا اے ــ اوہ وے انتہائی خطرے دی حد نوں پہنچی ‘مچھیاں پھڑن آلی بلی’ (Prionailus Viverrinus) ۔ بہت گھٹ نظر آؤن آلی مچھیاں پھڑن آلی ایہ بلی مینگروز محول وچ رچی مچی اے تے ایتھوں دی سب توں اچیری شکاری اے، گھراں وچ پائی جان والی بلی نالوں کوئی دوگنا ہوندی اے۔

چکڑ دے رہن والے: (Mud Dwellers)

مڈ سکپر تے چکڑ وچ رہن والے کیکڑے ایہناں چکڑ آلیاں سواریاں زمیاں وچ کھڈاں بنا کے رہندے نیں، تے کھان پین نالے حفاظت لئی بدلدیاں جوار بھاٹیاں دا آسرا لیندا اے۔ جدوں لہراں تھلے ہوندیاں نیں تے ایہ کھڈاں وچ وڑے رہندے نیں، تے لہراں دے اچیرے ہون تے کھان پین نکل آؤندے نیں۔ جدوں لہراں بہت اپر اٹھیاں ہوندیاں نیں، ایہ اپنے بچا لئی مینگروو دیاں جڑاں تے چڑھ جاندے نیں۔

پانی دے تھلے پنیری: (Underwater Nursery)

مچھیاں تے جھینگے مینگروو نوں اپنی پنیری دے طور تے ورتدے نیں۔ اوہ اپنے آنڈے مینگرووز دی اڑھکاں جیہیاں جڑاں وچ دیندے نیں ، تاں جے اوہ شکاریاں توں بچے رہن۔

پاکستان وچ چمرنگ دیاں قسماں: (Mangrove Species in Pakistan)

ایس ویلے، پاکستانو چ چمرنگ یعنی مینگروو دیاں چار قسماں پایاں جاندیاں نیں۔ ایہناں وچوں سب توں چوکھی پائی جان والی قسم چٹا چمرنگ اے، ایہنوں Avicenna Marina  آکھدے نیں، ایہ کل مینگروو دا نوے فی صد بندے نیں۔

ایدوں پچھے فیر ولاں آؒی جڑاں آلے مینگروو Rhizophora Mucronata دی واری اے، جیہڑا کوئی 8٪ بندا اے۔ نویں سرے توں چمرنگ اگان آلی چوکھی بھج دوڑ اینوں لے کے ای ہو رئی اے۔

باقی کوئی 2 کو فیصد دو قسماں دے چمرنگ نیں؛ کالا مینگروو Aegiceras Corniculatum  کوئی 1.5%  تے سپرڈ یا انڈین مینگرووTagal   Ceriops  صرف 0.5% ۔

عام لوکاں تے جنگل دے جانداراں لئی چمرنگ دی قدر: Importance of Mangroves for People and) Wildlife)

 

سمندر کنڈھےبیٹھی قوماں دی کمائی : Importance of Mangroves for People and Wildlife

عمارتاں تے دوجے کماں لئی لکڑ دا ذخیرہ: A source of timber for building
and other uses

 

ڈنگراں لئی پٹھے.

گند دی صفائی کر کے پانی نتارنا.

سمندر کنڈھے دا کٹاء تے جھکھڑاں توں بچا.

 

وکھووکھ طراں دی حیاتی دیاں شکلاں لئی خاص تے قسما قسمی ٹکانہ، مک جان دے ڈر تے معاشی حساب نال ضروری قسماں سنے

 

چمرنگ دے جنگل انج دے محولیاتی نظام دا انگ نیں، جیہڑا سمندری گھاء دے تھلے تے مونگے دیاں چٹاناں نال جڑیا اے۔

 

چمرنگ دے کمال:

 چکڑ آلیاں زمیناں وچ جتھے کھارا تے تازہ پانی آپس وچ ملدا اے ، اوتھے اتلیاں تھلیاں جواربھاٹیاں آلیاں حلقیاں وچ چمرنگ اگدا اے، ایہ نکے بوٹے ہوندے نیں ، جیہڑے ایس خاص محول وچ اگن ودھن لئی پورے تیار تے رچے مچے ہوندے نیں۔

1: نیومیٹوفورز (ساہ لیندیاں جڑاں) سدھیاں اتاں نوں آؤندیاں جڑاں یعنی کیبل روٹس وچوں پھٹدیاں نیں

2: کیبل روٹس بوٹے دے دھڑ وچوں نکلدیاں نیں ۔ بریک جیہیاں فائن فیڈنگ جڑاں ایہناں توں پھٹدیاں نیں تے تگڑی بنیاد بناندیاں نیں۔

3: اتلی سطح دے جوار بھاٹے وچ پانی دا لیول

4: نیومیٹافور دیاں جذب کرن آلی ٹشوز راہیں آکسیجن اندر سرکدی اے تے سارے بوٹے نوں اپڑدی اے۔

5:  پتراں دی اتلی سطح دے لون آلے غدوداں وچوں لون نکلدا اے۔

6: ڈگن توں پہلوں پرانے پتراں وچ لون اکٹھا ہو سکدا اے۔

7: پراپ روٹس یعنی آسراں دین آلیاں جڑاں دھڑ توں تھلے اتر کے اضافی آسرا دیندیاں نیں۔

8: کجھ چمرنگ دیاں بوٹیاں وچ جڑاں دیاں خاص جالیاں جڑاں وچ لون نوں وڑن توں ڈکدیاں نیں۔

چمرنگ دی اہمیت:

چمرنگ دی پاکستان وچ بڑی خاص اہمیت اے۔ ایہ ہزاراں قسماں دیاں جانداراں نوں ٹکانہ دیندے نیں، سمندری پٹی نوں پکیاں کردا اے، کٹاء نوں ڈکدا اے تے زمیں نوں طوفاناں تے جھکھڑاں توں بچاندے نیں۔ چمرنگ دا محولیاتی نظام سماجی مالی فیدے وی دیندا اے ، جیویں کہ لکڑ، مچھی تے پھیرے ٹورے دے موقعے۔

چمرنگ سندھ تے بلوچستان دی سمندر کنڈھے  آلی پٹی تے اگدے نیں، تے ایہدا  سب توں وڈا اکٹھ  سندھ دریا دے دوشاخے Delta  تے وے۔

TDF is registered under Societies Registration Act, 1860. It is also certified by Pakistan Centre for Philanthropy (PCP) and maintains the status of Not-for-Profit Organization (NPO) under sub-clause (c) of clause (36) of section 2 of the Income Tax Ordinance, 2001.