Mangroves – Pushto


Pushto


Tamar kay Ajayebaaat

Tamar kay janglaat ki ehmiyat

Pakistan mein Tamar ki Iqsaam

Zair-e-aab Gehwara

 A home by the shore

 له ساحل سره يو کور

د استوابي سیمو پوډول ګنه ونې د کوچي مرغانو ساتنه کوي او په زیات مقدار سره د خورک وسیلې ورته جوړوي، ولې چې دا ونې په سمندر کې شنه کېږي نو د مځکې له ښکاریانو څخه د پناهګاه حیثیت لري. بعضي کوچي مرغان په دې ونو کې خپلې ځالې جوړوي، او نور بیا د خاورین ځایونو تر څنګ په خالي ځايونو کښې د کبانو، کېکړو او د چینګښو ښکار کوي. ډینګیان په اوبو کې په دقت سره خورک تر لاسه کوي او حشرات لکه کومول چې ډېر خورک کوي چابک ښکاریان دي. ښکاري مرغان هم د سمندر په سر د اسانه خورک په لټون کښې ګرځي.

A predator in the midst

یو خون کار شکاري/ځناور په مابين کې,

په مینگرو کې ټول نه دي محفوظ هغه ځکه چې غولوونکی ځناور په ښه صحت مند مینگرو زائ کی دہ- چې په انتقادي توګه باندې فیشنګ کېټ مخلوق دی (یعنی داسی نوع حیات دی چې د هغو وجود په خطرہ کې دی)

په نادره توګه ليدل کیدونکی فیشنګ کېټ  د مېنګرو ماحولي نظام د لوړې ځناور سرہ په منفردہ(  uniquelly) توګه باندې برابر کړل سوې دہ او له کورنۍ پيشو څخه په جسامت کې دوه واره غټه ده.

 

Mud dwellers

د خاورې چاڼماران

خاورین حشرات لکه کرېب د خاورو په غارونو کښې اوسي او د خپلې ساتنې او خوراک لپاره و بدلېدونکو څپو ته اړ وي. چې کله (د اوبو) څپې کوچنۍ وي نو دوی په غار کې پټ وي او چې کله څپې لويې وي نو دوی د وښو (خورک) لپاره را ووځي (په اوبو کښې د دوی خورک وي). چې کله څپې ډېرې لويې شي، نو دوی د مېنګروز (ونو) په رېښو باندې د ځانونو د ژغورلو لپاره وخېځي.

Underwater nursery

زیر اب کام/وقوع

تراوبو لاندې د بوټو کور (وڑوکتون)

ماهی او سوبله ( هغه لس پښې چې يې وي) مېنګرو داسې ګڼي یا داسې چلند ورسرہ کوي لکه خپل وڑکتونونه (نرسریز) چې یې وي. دوی خپلې هګۍ د مېنګرو پر ګډ وډ سوي شاخو (روٹس) کې دننه یا د ځناور (پریڈیٹر) څخه د ځان د ژغورنې له وجې د ګډ وډ سوي شاخونو تر اغېز لاندې اچوي.

Mangrove species in Pakistan

په پاکستان کې د مېنګرو انواع/ قسمونه

په پاکستان کې دا وخت د مېنګروز څلور قسمونه پيدا کيږي. تر ټولو په لوی مقدار کې سپين مېنګروز موجود دي. (Avicenna Marina) د مېنګرو يو قسم دی 90 فيصده پيدا کيږي.

دا د لوپ شاخونو مېنګرو له شا وي. Mucronota Rhizophora د ټولو مېنګروز 8 فيصده نمايندګي کوي.  تر ټولو زيات نوي لګېدلي بوټې د دوی مرکز وي لا د دوی شا او خوا وي.

پاتې 2 فيصده له دا نورو قسمونو څخه جوړيږي. تور مېنګروز (aegiceras Corniculatum) صرف 1.5 او خار دار لا هندوستاني مېنګرو  Ceriops Tagal  يواځې 0.5 فيصد دي.

Importance of Mangroves for people and wildlife

د‌ انسانانو او ځنګلي ځناورو د پاره د مېنګروز اهميت

 

د ساحل سمندر پر غاړه د مېشت خلکو د پاره د آمدن ذريعه.

د تعمير او نورو ورته کارونو د پاره د لرګيو ذريعه.

د حيوانانو/ ځناورو د پاره د خورک ذريعه.

د ساحلي کټاو په مقابل کې رکاوټ او د طوفان په مقابل کې ژغورل.

د اوبو معيار برقراره ساتل.

د مختلفو ځناورو د پاره يوه مهمه پناهګاه چې په هغه کې له خطر سره مخامخ او له اقتصادي لحاظه مهم انواع / اقسام پکې شامل دي.

د مېنګروز ځنګلونهد يو داسې ماحولياتي نظام حصه دي کې هغه د سمندري  وښو له مځکې او پرشې( چٹان) سره منسلک وي.

The wonders of Mangroves

د مېنګروز دلچسپي

مېنګروز زرړي ليا وړې درختې دي چې د کيچړ په ان انټيريډل زون کې را لوييږي چيري چې تازه اوبه او مالګينې اوبه سره ميلاويږي. هغه خپل ځان په معياري توګه په چاپيريال کې ګډوي.

“نیومیٹوفورز” (ھغه بېخونه چی د ساہ اخيستلو کار کوي) له کېبل بیخ (مطلب ھغه بېخونه چې له مرکزي بېخ څخه را وزي) څخه پورته کیږي.

“کېبل روٹس” له مرکزي تنې څخه را وزي۔ فائن فیڈنگ بېخونه له دغو بېخو څخه را غټيږي او یو مضبوط او مستحکم پلیٹ فارم جوړوي.

د اوبو سطح چې کله غټ لهرونه وي.

آکسیجن دہ نیومیٹوفورز لہ سپونجي ٹیشوز څخه را وزي او بیا د بوټې تر نورو حصو پوري ځان رسوي.

…….

د پاڼې پر سر د مالګې تر غدود (گلینڈز) مالګه را باسي.

مالګه په زړو پاڼو کې دہ هغوی تر لوېدلو له مخه را جمع کيږي.

امدادي بېخونه دہ بوټو له مرکزي بېخ څخه راوزي او بوټو ته ډېره مرسته او امداد ورکوي.

د بېخو ھغه ځانګړې پردې د مینګروز په نيميو درختو (یو قسم درختہ) کی مالګه تر خپلو بیخونو نه ایله کوی.

Impact of Mangroves

د مېنګروز اثرات

د مېنګروز ځنګلونه د بايو ډايورسيټي د پاره منفرد او کرم ځای جوړوي. دغه بايو ډايورسيټي هغه کورنۍ چې دالته د مېنګروز له انډس ډېلټا سره نږدې اوسيږي د هغو ژغورنه کوي او امداد کوي. د يوې اندازې له مخې يو اېکړ مېنګرو  100 کلو ګرامه ماهي 25 کلو ګرامه جهينګا ( د ماهي يو شکل دی)  او 15 کلو ګرامه کريميټ پيدا کولای سي.

پر دې بر سېره مېنګرو د سمندر لهرونه جذب کوي او د سمندر کناره له تباهي او سېلابو څخه ژغوري.

Importance of Mangroves

د مېنګروز اهميت

مېنګروز په پاکستان کې په استثنايي توګه ډېر د اهميت وړ دی. هغه په زرهاوو سپېشز ته انتهايي مهم مسکن ور مهيا کوي او ساحل سمندر ته استحکام ورکوي. هغه مځکه له کټاو څخه او د سمندر له لهرو او طوفانو څخه ژغوري. د مېنګروز د ايکو نظام و ټولنيز اقتصاد ته هم د اهميت وړ ګټه ورکوي لکه لرګی ماهی او د چکر مواقع.

مېنګروز د بلوچستان او سندھ په ساحل سمندر کې را لوييږي ځکه چې هغه د انډس ډېلټا په لويه سطح باندې تر غور او فکر لاندې دي.

TDF is registered under Societies Registration Act, 1860. It is also certified by Pakistan Centre for Philanthropy (PCP) and maintains the status of Not-for-Profit Organization (NPO) under sub-clause (c) of clause (36) of section 2 of the Income Tax Ordinance, 2001.